Verruimde aansprakelijkheid van de bouwpromotor

Onlangs breidde het Hof van Beroep te Antwerpen, middels zijn arrest d.d. 14 december 2011, de plicht van de bouwpromotor gevoelig uit. Advocaat Bart Schoenmaekers bespreekt in dit artikel.

Op 14 december 2011 deed het Hof van Beroep te Antwerpen uitspraak in een zaak waarbij een arbeider een val van 10,80 meter maakte en hierdoor ernstig gewond raakte. De oorzaak van dit ongeval lag in het feit dat de houten plank, die in de raamopening op het derde verdiep door de aannemer was aangebracht, niet in de muur verankerd zat en slechts tussen de muren was gekneld. Deze afsluiting kon het slachtoffer niet voldoende tegenhouden.

In eerste aanleg legde de rechtbank de volle verantwoordelijkheid bij de aannemer. De aannemer tekende tegen deze beslissing hoger beroep aan.
De aannemer was immers van oordeel dat de promotor gebruik had moeten maken van artikel 2.2.3.g van de aannemingsovereenkomst. Met het oog op de veiligheid op de werf, voorzag dit artikel: "In geval van niet-uitvoeren van de vereiste maatregelen qua veiligheid vanwege de Aannemers zal de Promotor zelf deze maatregelen doen uitvoeren. De kosten van deze genomen maatregelen worden gedragen door de in gebreke blijvende Aannemer(s)".

Het Hof redeneerde in graad van hoger beroep dat bovenstaande clausule duidelijk stelt dat de promotor de maatregelen zal en niet kan doen uitvoeren. Er ontstond met andere woorden een verplichting - geen mogelijkheid - in hoofde van de promotor om de nodige voorzorgsmaatregelen op eigen initiatief te treffen. Eventuele kosten konden weliswaar op de verantwoordelijke aannemer(s) worden verhaald.

Het feit dat de promotor de aannemer herhaaldelijk had aangemaand om iets aan de onveilige situatie te doen vond het Hof onvoldoende. Integendeel, de rechtbank leidde hieruit af dat de promotor wel degelijk op de hoogte was van de bestaande onveilige situatie en dat hij zijn verplichting krachtens de aannemingsovereenkomst niet is nagekomen. Het Hof stelde daarom dat de aannemer en de bouwpromotor ieder voor de helft aansprakelijk waren.

Dit arrest breidt duidelijk de verantwoordelijkheid van de promotor voor de veiligheid op de werf gevoelig uit. Promotoren zullen de keuze moeten maken tussen hun verantwoordelijkheid zover als mogelijk in te perken in de aannemingsovereenkomst(en) of, bij het zich voordoen van onveilige situaties, actief in te grijpen teneinde aansprakelijkheid bij ongevallen te ontlopen.

U zal met andere woorden zeer goed moeten opletten wat u in contracten overeenkomt met betrekking tot de veiligheidsvereisten op de bouwwerf.


Bart Schoenmaekers